Damit, Damhin

Bitbitin ang naiwang tagni-tagning damit ng kabataan
Ibalot ang buong katawan, pakiramdaman
Ang init ng iilang mabubuting piraso
Ng mga alaalang pilit ikinubli, ipinangako
Na babalikan, noon, kahapon, siguro nang nakaraan

Pansinin ang dampi ng malamig na hangin
Lalong higpitan ang yakap sa nakuhang damit
Uminit man ang pisngi, bumuhos man ang pighati
Tanging sa iyo nakasalalay ang pagpapatuloy
Ng kahapon, ngayon, at kung ano pang mangyayari

Kaya dalhin, kahit kupas na ang kulay
Mga alaala, paalala, at ilang nakukubling pag-asa
Dahan-dahan man ang paglalakad, pagtitig, pagpupumiglas
Lalaya, makalalaya rin at maghahatid ng bagong bukas

Advertisements

Mga Napulot sa Pagbabasa 20170426

Nakakalungkot na bagay na ang panitikan ay di gaya ng ibang aralin na nasusukat ang bisa sa tulong ng mga pagsubok at pagsusulit. Ang ating mga pagsubok at pagsusulit ay sumusukat lamang sa pagkakatanda sa mga kaalamang gaya nito: Sino ang may-akda ng ganoon? Ano ang pangalan ng pangunahing tauhan? Ilan ang anak ni Ganoo’t Ganito? Ano ang nangyari sa panganay? Sa bunso? Nguni’t walang pagsusulit na sumusukat sa nagiging bisa sa katauhan. At ano ang mga bisang ito? Marahil, lalo niyang nauunawaan ang kanyang sarili ngayon. Marahil, lalo siyang nalalapit sa katotohanan, sa kagandahan, sa liwanag.

Genoveva Edroza-Matute (1956)

It is unfortunate that literature is not like other subjects the efficacy of which can be measured through experiments and tests. Our tests can only measure how well we remember facts like: Who wrote that? Who is the main character? How many children does So-and-so have? What happened to the eldest child? The youngest? But no test can measure the impact of literature on the person. And what are the effects of literature? Perhaps the student will become more considerate of other people. Perhaps she now understands herself more. Perhaps she brings herself closer to the truth, to beauty, and to the light. (translation directly quoted from Caroline Hau’s work on The Problem of Consciousness in the book Necessary Fictions, 2000)

Tilamsik

Pumapatak-patak sa tigang na lupa
Ang mumunting butil ng pawis
Na binagtas ang noo’t pisngi ni Itay
Habang hindi magkandaugaga
Sa pagsunod sa patuloy na pagbuka ng lupa

Dumadaldal lang siguro ito
Sapagkat matagal di naararo
Pero sabi ni Itay, Magtiis, magtiis
Darating ang pagbabago

Dumating na nga yata ito

Lumago ang bawat butil
Isa, dalawa
Ngayon ang mga pawis ay nagmistulang piyesta
Nang makulay na pulang likidong sinisipsip ng lupa
Si Itay nakahandusay, namamahinga na

Dumating na nga yata ang pagbabago

Maski sa lungsod, patak ng pawis
Butil ng dugong pinapawi
Bang, bang
Laro ng mga bata
Bang, bang
Naging bagong mundong
Magpapalaya

Ang tigang na lupa, lumago pa
Umabot sa kahabaan ng mga ugat
Nagbibigay buhay
Kumikitil ng hininga
Sa mata ng mga bata
Sa isip ng mga matatanda
Tumitilamsik ang mga alaala
Sinisikap punasan ng mga bagong paalala


Piyesa sana para sa Midnight Jam 2017 ng The Rhetoricians: The UPLB Speech Communication Organization 

Kumusta, bagong umaga?

Masakit ang bati ni Haring Araw
Pilit namamaso, nagpapapikit
Sinasabi ang oras ng paglabas
Sapagkat may mga ipabibitbit

Magtutulak sa iba sa tarangkahan
May pagbati pa ng hikab maging isang
Mahabang pagbagtas ng mga braso at
Balikat na naninigas mula pa sa
Papag na gawa sa sementong malamig

Gagawin ang lahat para sa kalam
Ng sikmura ng isa’t nagpumilit
Sumama, mapa-bata o matanda
Ito ang pagbati ng Haring Araw

Sa kalye ipagpapatuloy ang bitbit
Mga kayamanang sa kanila lamang
Tinapon, kinalimutan ng iba pa
Sa bumabating palad pa ilalahad
O puede ring dadamputin, isasalba

Masakit ang bati ni Haring Araw
Pilit namamaso, nagpapapikit
Sinasabi ang oras ng paglabas
Sapagkat may mga ipabibitbit

On Writing (3): Language – Filipino or English?

Filipino or English, what should I use to better share my ideas? 

img_3585

With a background in communication studies specifically in language and culture, I learned that there isn’t a “better” language. Moreover, the thought of providing a distinct hierarchy of languages that makes one the best is affected by various factors which can be seen within the society and outside the society. There isn’t that one particular criterion that lets you identify one language that is better than another. The use of a particular mode of communication is also a result of people’s interactions and are associated with various factors such as the community’s history, values, and traditions.  I won’t expound on the minute details for each one as you may search for it in various scholarly articles (communication theories, language acquisition, multilingual concepts).

In my own writing, however,  I still am bothered by this concept. Even with the idea of using various languages as an individual element in communication, I get troubled whenever I try to choose over the two languages that I know. Like right now, I am using English. Ha! Continue reading “On Writing (3): Language – Filipino or English?”

Pamamaalam

Pasalansang ayos ng nararamdaman sa pamamaalam
Bitbit ang ngiti sa mukha na may nangingilid na luha
Ikinukubli, tanging tabing sa nag-aapoy na kalangitan
Ito na nga lang kaya ang ating huling makukuha?

Ang yapak ng mga paa, kaliwa, kanan, isa, dalawa
Bilang ng takbo ng dumadagundong tibok ng puso
Pilit sinasabayan ang yapak ngunit laging nauuna
Ikaw, ako, tayong lahat ay nalilito papunta sa dulo

Ano ba ang ating makikita, lungkot o saya?
Mga minahal ba ay malugod na sasalubong sa may bukana
O tanging magpapaalala ng mga paghihirap at dusa?
Dito siguro talaga ipagpapatuloy ang paghuhulaan
Ang kuwentong kinalimutan sa ating kabataan
Maging sa pangarap na tinalikuran nang walang alinlangan

 

Alalahanin sa Ngayon

Paano nga ba lubusang kumawala
Sa gapos, sa hapis ng kahapon?
Isang tula, siguro isang pelikula
Iyon lamang ang mga inakalang tama

Sa loob lamang ba ng tatlo hanggang limang minuto
O sa isa hanggang dalawang oras makalalaya
Maipahihiwagtig ang nadarama,
Hakbanging dapat tuluyang ipanukala

Ganoon lang ba kadali?

Lumaki sa piling ng kaginhawaan
Bagong sibol ng sigla ng kabataan
Inanod ang mga ideyolohiya,
Inakalang mga kuwentong barberong dala ng nakatatanda

Kapag naiba ang naging pagbasa,
Lumalaki ang hinala ng mga nakakikilala
Rebelde, aktibista, pakawala
Walang paki sa paglago ng bansa

Sino ba talaga ang nagsasabi
Ng tunay na hakbang
Makatutulong sa bayang sinisinta

Bayan, kabayanihan
Wala na bang talaga?

Kapag ang isa ay piniling lumihis sa malawakang paniniwala
Isinasantabi na rin ba siya ng lipunang kinabibilangan?

Pagtutol na ito ay kinatatakutan
Ng mga namumunong pilit na nagpapasubo
Ng huwad na paniniwala’t tiwala
Paglaban daw na ito ay walang halaga

Bakit sila ngayon nababahala?

Indio. Bobo. Filipino.

Nababago ang ngalang pakilala
Ngunit alin ang mas pipiliin
Ang matawag ng ganito
O ang matakot at malunod
Mamatay na nakagapos?